Universiteit Antwerpen

Tijdreizen om overstromingen in te dijken

Eeuwenoude kaarten, archeologische objecten, kilometerslange archieven … Er is ontzettend veel geschiedkundige data, en daar komen elke dag nieuwe vondsten bij. Om al die gegevens zo slim mogelijk te kunnen gebruiken, moeten we op zoek naar technologische manieren om ze samen te voegen. Bring in the time machine!  

Tijdreizen door Europa

Een tijdmachine bouwen. Da’s het doel van een groep onderzoekers uit verschillende Europese landen. Geen teletijdmachine zoals die van professor Barabas in Suske en Wiske, maar een digitale omgeving waarin eeuwenoude data samengevoegd worden tot een eindeloos uitbreidbare 4D-omgeving.

Een soort Europa-door-de-eeuwen-heen, samengesteld uit historisch beeldmateriaal, archeologische vondsten, landschapsreconstructies en andere geschiedkundige data.

Antwerp Time Machine

De Universiteit Antwerpen draagt daar haar steentje aan bij met de Antwerp Time Machine. Onze onderzoekers kijken naar hoe we bestaande data kunnen integreren, automatiseren en toepassen. De Antwerp Time Machine bestaat uit verschillende deelonderzoeken, zoals bijvoorbeeld de Tijdmachine Sint-Andries. Die app liet gebruikers op speelse wijze kennismaken met de geschiedenis van de Sint-Andries-wijk in Antwerpen. Zo kon je jezelf teleporteren naar de jaren 1584, 1796 en 1898.

Een ander voorbeeld is GIStorical Antwerp, een digitale omgeving met 7 momentopnames van Antwerpen tussen 1584 en 1984. Daarmee kan je bijvoorbeeld onderzoeken waar arm en rijk woonden, of waar de meeste tavernes waren. Verder is er ook Virtuafort, een VR-app waarmee je het Fort Lillo van vandaag vergelijkt met dat van de 17e eeuw. Je kan er zelfs een blik mee werpen op de toekomst van het fort. Probeer het zeker zelf!

Splitscreen van de virtuele reconstructies van Fort Lillo in 1640 en 2028.

Het verhaal van de Kleine Nete 

Een ander interessant onderzoek dat onder de Antwerp Time Machine valt, is ‘Time Machine: Herentals en de Kleine Nete’. Om het teveel aan water op te vangen wanneer een rivier overstroomt, denken ecologen na over de aanleg van nieuwe overstromingsgebieden langs de Schelde, de Nete en de Rupel. En ook daar kan geschiedenis een steentje aan bijdragen. 

Door cartografische, archeologische, tekstuele en visuele bronnen samen te brengen, krijgen we zicht op de geschiedenis van Herentals en de zijrivier de Kleine Nete. We kunnen zo bijvoorbeeld onderzoeken hoe het gebied beheerd werd, wie eigenaars en gebruikers waren, hoe fauna en flora veranderden, hoe het water beheerd werd …  

De Kleine Nete, een zijrivier van de Nete, ter hoogte van Herentals.

De toekomst veranderen 

Met die waardevolle kennis dragen we bij aan het beheer en de ontwikkeling van het Kleine Netegebied. Denk maar aan de doelstelling rond biodiversiteit, landbouw, recreatie en overstromingsveiligheid. Maar misschien trekken we er wel conclusies uit die ook voor andere streken relevant zijn. Zo beseffen we steeds meer het belang van overstromingsgebieden zoals die rond de Kleine Nete.  

 Misschien leidt de tijdmachine van Herentals en de Kleine Nete wel tot een beter overstromingsbeleid in heel België, en zijn we beter voorbereid als de klimaatverandering en de stijgende zeespiegel straks ons landschap veranderen. Of hoe we met digitaal tijdreizen écht de toekomst kunnen veranderen. 

Getriggered door dit onderzoek? UAntwerpen bepaalt de toekomst vanuit verschillende perspectieven. Doorzoek de opleidingen in deze interessedomeinen: